“Spanje’s politieke gevangenen zijn Europa’s echte democraten”

De politieke gevangenen in de Catalaanse gevangenissen zijn de Vaclav Havel en Lech Walesa van onze tijd.

Lledoners, Catalonië

Voor het eerst in 50 jaar ga ik terug naar de gevangenis. De vorige keer ging het om de arrestaties in Szczecin. Ik werd aangehouden terwijl ik met drie of vier bedelaars sprak bij de ingang van een kerk. Want bedelaars, tja, die waren er zoals bekend niet in het communistische Oost-Europa. Dus was ik op de verkeerde plaats. Ik bracht een paar uur in de cel door met een gemengd groepje zakkenrollers en andere kleine criminelen. Er is mij niets overkomen. Ik was Deens, dus onaantastbaar.

 Onlangs bezocht ik de gevangenis van Lledoners in Catalonië. Hier houdt de regering van Madrid verkozen, vreedzame politieke leiders vast, van welke vier in hongerstaking zijn uit protest tegen de traagheid van de Spaanse Justitie. Men heeft mij 45 minuten toegekend met Raul Romeva, voormalig EU-parlementariër, daarna Catalaans minister van Buitenlandse Zaken.

 Samen met Francesca rij ik Barcelona uit richting de bergen in de verte, door stadjes en dorpjes die versierd zijn met gele strikken. Overal zie je dit symbool van solidariteit met de zeven in Lledoners, en met de twee vrouwelijke gevangenen: voormalig parlementsvoorzitster Carme Forcadell en voormalig minister van Sociale Zaken Dolors Bassa, elk in een andere gevangenis. Allen hangen gevangenisstraffen tot 25 jaar boven het hoofd.

 Voor Lledoners wachten honderden mensen om binnengelaten te worden. We gaan door veiligheidssluizen, metaaldeuren die soms open, soms dicht zijn. Door de binnenplaats heen, die omringd wordt door muren van zes meter hoog, komen we in de bezoekersruimte en bevinden ons voor een telefooncel.

Hier wacht Romeva, die zijn tweede jaar in de gevangenis is ingegaan. Niet omdat hij oplichterij heeft gepleegd, of moord, maar omdat hij er een andere politieke mening op nahoudt dan Madrid: dat Catalonië, dat in de 18de eeuw door Spanje werd veroverd, recht heeft om een normale Europese republiek te zijn, vrij van het corrupte en onderdrukkende Spaanse regime. We begroeten elkaar: handpalm tegen handpalm op het pantserglas tussen ons. In de cabines naast ons zie ik Jordi Sànchez en Jordi Turull, beide met hun duim omhoog. Deze ochtend begint er een hongerstaking van onbepaalde tijd.

 Door de interne telefoon zegt Romeva: “We worden elke dag sterker. De stommiteiten van Spanje maken het gemakkelijker voor ons. De Catalanen zijn met ons. Dat houdt ons op de been. Wij willen een Europese democratie, Europese vrijheid, mensenrechten, moderniteit, alles wat de Spaanse Staat ons ontzegt. Wij hebben een referendum onder internationaal toezicht nodig.” In Lledoners kijken velen tegen de politieke gevangenen op. “Wij willen geen privileges en we hebben er geen,” constateert Romeva. “We maken schoon, we hebben keukendienst. We worden net als iedereen behandeld. Zo moet het ook zijn.” Romeva geeft de gevangenen sportlessen. Voormalig vicepresident Junqueras geeft geschiedenisles.

 Terwijl ik dit schrijf hebben twee voormalige ministers, Joaquim Forn en Josep Rull, zich bij de hongerstaking aangesloten. De gevangenen protesteren tegen het oponthoud in de behandeling van hun klachten door het Grondwettelijk Hof, aangezien ze moeten wachten op een uitspraak van dit Hof voordat ze bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in beroep kunnen gaan. Naar verwachting zal daar deze hele ellendige zaak zich tegen Spanje keren en het met onverdraaglijke internationale blamage overspoelen.

 Terug over de binnenplaats, opnieuw door metaaldeuren en veiligheidssluizen. Voor de gevangenis word ik omhelsd door mannen en vrouwen. Ik word bevangen door duizeligheid. Ben ik in Oezbekistan of Europa? Waar zijn Løkke Rasmussen en Anders Samuelsen? De gevangenen daarbinnen zijn echte democraten, het zijn de nieuwe Vaclac Havel en Lech Walesa en duizend anonieme helden in het vroegere communistische Centraal-Europa, de nieuwe Ghandi in India en Nelson Mandela in Zuid-Afrika.

 De toekomst behoort hen toe, niet hun onderdrukkers.

 Per Nyholm, Jyllands-Posten (8/12/2018)

Nederlandse vertaling: Anna López Dekker